Fair Trade là gì? Direct Trade là gì? Sự ảnh hưởng của nó tới cốc cà phê mình uống thường ngày? Câu chuyện đằng sau những cốc cà phê uống hàng ngày, chuỗi cung ứng cà phê từ những người nông dân, người buôn bán, nhà rang xay, pha chế…chúng ta cùng thử tìm hiểu những khái niệm cơ bản này nhé!

  1. Chuỗi cung ứng cà phê truyền thống.

Trước khi tìm hiểu về Fair Trade và Direct Trade trong ngành cafe, chúng ta tìm hiểu chút về chuỗi cung ứng cà phê truyền thống đã nhé!

Chuỗi cung ứng cà phê cơ bản

 

Ảnh trên là một chuỗi cung ứng café cơ bản với rất nhiều người trung gian. Bạn sẽ để ý thấy hạt cà phê nhân xanh được trồng bởi người nông dân sẽ được bán qua rất nhiều đầu mối trung gian như các hợp tác xã, hợp tác xã loại 2…mới tới nhà rang xay rồi lại thêm 2-3 đầu mối nữa mới đến được tay chủ quán cafe và người uống. Trong chuỗi liên kết này, người nông dân sẽ nhận được ít giá trị nhất vì bị chèn ép giá bởi các lái thương, bắt buộc họ phải bán cafe với giá rẻ. Điều này sẽ dẫn tới người nông dân sẽ không có đủ tiền để nâng cấp giá trị sản phẩm của mình, hay áp dụng các phương pháp mới vào quy trình trồng, các phương pháp trồng bảo vệ môi trường, nguồn nước hơn (Vì tốn thêm chi phí đầu tư trong khi doanh thu thu về từ hạt cà phê lại không đủ).

Nói đơn giản, với chuỗi cung ứng cà phê thông thường này, người sử dụng cà phê cuối cùng sẽ thấy mình đã mua cà phê cao so với giá trị thật và người nông dân thì lại phải bán cà phê với giá thấp so với giá trị thật, tiền chênh tất nhiên vào các đầu mối khác trong chuỗi. Họ có đặc điểm chung là không trực tiếp trồng hay sử dụng sản phẩm.

Và nếu cứ tiếp tục với chuỗi cung ứng cơ bản này, chất lượng cà phê sẽ không bao giờ có thể tốt lên được. Vì sao? Vì với giá trị hạt cà phê nhân xanh quá thấp thì hãy cho người nông dân một lý do để nâng cao chất lượng cà phê tốt hơn?

  1. Fair trade – Chứng nhận công bằng mậu dịch cho cà phê được ra đời.

mô hình Fair Trade –Thương mại công bằng
Mô hình Fair Trade –Thương mại công bằng

Với 1 chuỗi cung ứng café phức tạp, mô hình Fair Trade –Thương mại công bằng được cho là giải quyết được việc bình đẳng trong quan hệ hợp tác thương mai, thúc đẩy phát triển bền vững bằng cách cung cấp điều kiện kinh doanh tốt hơn. Ở Việt Nam đang có quán cà phê Oriberry áp dụng Fair Trade vào chuỗi cung ứng của mình.

Fair Trade hay còn gọi là Fair Trade Certified – Chứng nhận công bằng mậu dịch này được sử dụng trên dưới 50 quốc gia. Với chuỗi cung ứng cà phê truyền thống như trên, mô hình Fair Trade –Thương mại công bằng sẽ giải quyết được việc bình đẳng trong quan hệ hợp tác thương mại, thúc đẩy phát triển bền vững bằng cách cung cấp điều kiện kinh doanh tốt hơn.

Nghe phức tạp quá, nói đơn giản hơn một chút coi nào?

Fair Trade tương tự như 1 thoả thuận giữa người mua và người bán. Người mua (Ở đây là các quốc gia nhập khẩu cà phê) sẽ đồng ý trả giá cà phê cao hơn giá tiêu chuẩn trên thị trường, điều này dẫn tới người bán (Ở đây là các nông trại/nông dân trồng cà phê) sẽ có nhiều lợi nhuận hơn. Tuy nhiên, người bán cũng sẽ phải chấp thuận nâng cao hoạt động canh tác, điều kiện kinh doanh và áp dụng cho việc sản xuất cà phê bền vững hơn, bảo vệ môi trường hơn, cung cấp đủ chất lượng và sản phẩm cho người mua.

Nghe đã bắt đầu “Công bằng” và có chiều hướng tích cực hơn rồi.

Tuy nhiên như con dao 2 lưỡi, “Fair Trade” cũng có những mặt trái nhất định (Về mặt tích cực và tiêu cực của Fair Trade, mình sẽ xin phân tích vào 1 bài sau). Ví dụ như để có giấy chứng nhận này thì giá cho tấm giấy của nó tương đối cao, sản phẩm được gắn “Fair Trade Certification” cũng được bán với giá cao hơn. Tuy nhiên với sản phẩm được đóng mã Fair Trade Certification như vậy, liệu chắc nó có thực sự vượt qua đươc tất cả các điều kiện của Fair Trade Certification để được gắn mác hay không? Hay đơn giản, các sản phẩm gắn mác “Fair Trade” được bán với giá cao hơn vì người tiêu dùng biết và tin tưởng nó. Để rồi một lần nữa, các nhà sản xuất chắc sẽ lại có cuộc chạy đua lấy chứng chỉ Fair Trade.

Về cá nhân của mình thì mình không thích và tin mấy cái chứng chỉ đưa ra chỉ để moi tiền phí còn chất lượng như thế nào thì chỉ có nhà sản xuất biết. Tất nhiên không chỉ có một mình mình mà có rất nhiều người không thể tin tưởng được Fair Trade Certification.

Vậy thì còn cách nào khác nữa không?

  1. Direct Trade – Hệ thống “Thương mại trực tiếp”

Thương mại trực tiếp là thuật ngữ được sử dụng bởi các nhà rang xay cà phê mua trực tiếp từ người trồng, cắt giảm cả người bán và người bán trung gian truyền thống cũng như các tổ chức kiểm soát các chứng nhận như Fair Trade. Họ xây dựng mối quan hệ cùng có lợi và tôn trọng với các nhà sản xuất, các người nông dân trực tiếp trồng café.

Lý do làm “Thương mại trực tiếp” vì họ không hài lòng và tin tưởng với các chương trình chứng nhận của bên thứ ba như Fair Trade, họ muốn tự mình trực tiếp kiểm soát nhiều hơn các khía cạnh từ chất lượng cà phê, đến các vấn đề xã hội hoặc các mối quan tâm về môi trường hơn là giao cho một bên thứ 3 nào đó và theo quy chuẩn họ bên đó.

 

Direct Trade sẽ mang lợi ích tới cho ai?

Mô hình Direct Trade
Mô hình Direct Trade

 

Trước hết hãy nói chuyện về farmers (Người nông dân) trước đã nhé. Với Direct trade thì nhóm Farmers sẽ có nhiều loại ích nhất khi tham gia vào qui trình sản xuất cafe này. Thông thường, với các chuỗi cung ứng truyền thống, nông dân thường không bán được với giá cao vì phải qua rất nhiều kênh trung gian mới có thể đến tay người cần mua nó. Thông qua việc kết nối trực tiếp này, nông dân sẽ bán được cà phê với giá tốt hơn, và do đó sẽ có tiền dư ra dành để đầu tư vào chất lượng sản phẩm vào vụ mùa sau cao hơn. Ngoài ra, với một lợi ích mà ngay cả Fair Trade cũng chưa từng làm trước kia, đó chính là người tiêu dùng cuối sẽ biết được cà phê này thuộc farm/người nào trồng? Được sản xuất như thế nào? Các thông tin về farm sẽ hoàn toàn công khai. Điều này sẽ rất tốt cho thương hiệu và uy tín của các farm, giúp họ bán được giá tốt hơn.

Nhưng vẫn như mình đã nói thì cái nào cũng có mặt lợi – hại.

Ở Direct Trade thì đó chính là sự tin tưởng vì chả có một tờ giấy nào, tiêu chuẩn nào để 2 bên mua-bán có thể dựa vào mà trả giá. Thay vào đó là sự tin tưởng giữa 2 bên. Nếu người dùng tin tưởng vào công ty làm direct trade, tin họ có tuân thủ các tiêu chuẩn của riêng mình mà không có chứng nhận của bên thứ ba (và tất nhiên người dung là bạn đồng ý với tiêu chuẩn của họ) thì còn gì bằng.

Kết luận

Ngày nay, Fair Trade và Direct Trade đều rất phát triển trong ngành thương mại về cà phê và không còn là khái niệm hoàn toàn lạ lẫm nữa. Tuy nhiên để hiểu sâu hơn về Fair Trade, Direct Trade, mình xin phép được phân tích tiếp ở các bài tiếp theo. Rất mong chút kiến thức ít ỏi này sẽ giúp bạn hiểu thêm hơn không chỉ hạt cà phê rang sau cuối mà còn chuỗi cung ứng cà phê và cách vận hành của nó.

THAM KHẢO:

https://en.wikipedia.org/wiki/Fair_trade_coffee

http://www.bluetigercoffee.com/direct-trade-vs-fair-trade/

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here